Artigo de Daniel Seixo


“Cal vai ser o destino de América Latina? Eu non o sei, pero sei cal é o desafío. O desafío é: Imos converternos na triste caricatura do Norte? Imos ser como eles? A repetir os horrores dunha sociedade de consumo que está a devorar o planeta? Imos ser violentos? Imos crer que estamos condenados á guerra incesante? Ou imos xerar un mundo diferente? Imos ofrecer ao mundo un mundo diferente. Eu creo que ese é o desafío que temos exposto. E por hoxe somos, a verdade, caricaturas bastante tristes. De modos de vida que se nos imponhen desde fóra. Estamos gobernados por sistemas de poder que cada día convéncennos que ‘non hai virtude máis alta que a virtude do papagaio’, que ‘non hai habilidade comparable á habilidade do mono’. O papagaio, o mono, os que imitan: os ecos de voces alheas.”

Eduardo Galeano


“Un home que posterga a súa elección, terá necesariamente a elección feita para el polas circunstancias.”

Hunter S. Thompson


non será colonia norteamericana nunca máis.”

Hugo Chávez

Unha vez máis os tambores de Washington retronan sobre as rúas de Caracas, sons afastados, pero estruendosos e ameazantes ao verse instantaneamente apoiados polas mans de quenes hoxe xa non escatiman en medios á hora de facerse co control da súa nación, aínda que este venha baixo o ditado dos Estados Unidos. A ninguén se lhe escapa a estas alturas que a situación en Venezuela permanece tensa desde fai tempo, ó bordo da guerra civil quizais. Un desenlace tráxico que tan só parece poder evitarse grazas á actitude acougada e democrática dunhas forzas armadas bolivarianas guiadas e formadas baixo o espírito do chavismo. E é que ata o momento e a pesar dos repetidos intentos por crear numerosas tramas que demostrasen ó pobo e á comunidade internacional o contrario, as FANB parecen permanecer leais ao goberno de venezolano.

De nada serviu o Proxecto de Lei de Amnistía aprobado polo Parlamento de Venezuela e dirixido ós funcionarios e militares que se puidesen sentir tentados a desbancar a Nicolás Maduro, a pesar dos continuos chamamentos da oposición venezolana, ningún actor militar parece disposto a derrocar ao goberno por medio das armas. Os tempos do ruído de sabres e os paseillos militares pola capital, para marcar o ritmo político e económico da nación, parecen xa pasados e iso é algo ao que a burguesía venezolana non parece lograr adaptarse.

Poderiamos neste pequeno espazo volver a vista atrás, para repasar a serie de acontecementos que nos levaron ata o punto exacto no que Juan Guaidó decidiu declarase en plena rúa presidente interino de Venezuela e un disparate semelhante foi reconhecido por Estados Unidos, ademais de por diversos gobernos latinoamericanos de signo conservador. Pero para aforrar tempo e esforzo, vou remitir o lector a algún dos meus artigos previos sobre o país nos que se analiza a derívaa política en Venezuela, por tanto pasarei neste caso a centrarme nos acontecementos máis inmediatos e na clara hipocrisía presente nos mesmos.

Trump, Bolsonaro, Macri, Aznar, Felipe González, Pablo Casado, Albert Rivera, Santiago Abascal…, a lista de políticos que tardaron apenas uns minutos en reconhecer a Juan Guidó como presidente lexítimo de Venezuela é extensa ademais de esclarecedora. Pouco Importa que o senhor Aznar ou o senhor Rivera se pasaran medio ano tachando de golpista ao pobo catalán, Pedro Sánchez, Quim Torra ou a calquera que non pensase como eles, nin que os vínculos económicos de Felipe González cá oposición venezolana sexan tan obvios que produza vergonha alhea ver ó “velho socialista” falar de democracia para xustificar un golpe de estado. Tampouco parece importar demasiado que os patrioteritos de Vox ou o Partido Popular apoien a descarada inxerencia estranxeira nun país soberano, nin que Macri ou Bolsonaro sexan o claro exemplo dos males da contraofensiva do neoliberalismo na rexión. Cando Trump ao mando do Imperio deu o primeiro toque de corneta, as botas militares do mundo cadráronse e non existiu espazo, nin tempo, para o debate: o pobo venezolano contemplou incrédulo como gran parte do mundo Occidental lhe arrebatou a súa soberanía para impoñerlhes un presidente ó que ninguén votou. Cá lata que nos deron aquí moitos por iso mesmo con Sánchez.

Dá igual se a Constitución venezolana fala da necesidade de que o presidente faleza, renuncie ou sexa declarado incapaz por padecer unha enfermidade ou estar ao bordo da morte para que un presidente interino asuma o cargo, do mesmo xeito que lhes importa ben pouco que unha vez comezado o mandato presidencial debese ser a Vicepresidenta Delcy Rodríguez quen asumise a interinidade do Goberno nese caso. A oposición venezolana montou todo este espectáculo porque se sabe apoiada pola administración norteamericana e probablemente Trump montase todo este espectáculo porque se sabe cada vez menos apoiado polo seu pobo, especialmente por un colectivo latino que na súa maioría tampouco garda demasiadas simpatías por todo o relacionado co chavismo. Se vostedes poden chegar a odiar aos taxistas ou aos estibadores por un par de matinais políticos, tampouco se estranhen demasiado cando os migrantes latinos odien aos gobernos máis progresistas do continente, ó final a maioría dos seus medios pertencen ó patrón e son demencialmente reaccionarios no seu contido.

E ante esta situación atopámonos ante un presidente lexítimo ó que o seu pobo elixiu e a comunidade internacional repudia e cun senhor ó que Estados Unidos e CIA apoian pero ó que ninguén en Venezuela votou. O lóxico sería que a comunidade internacional condenase o sucedido hoxe en Caracas como un golpe de estado, esperar a que o goberno venezolano detivese aos golpistas e renovar a actividade política no país dunha maneira sosegada e dialogante entre diferentes sectores sociais. Iso sería o lóxico, pero non sucederá tal cousa.

Os escenarios que se abren son de xeito evidente complicados para o goberno de Nicolás Maduro. No melhor dos casos superará un novo intento de golpe de estado, pero a súa imaxe permanecerá danada, achegando o golpe definitivo un pouco máis. Os venezolanos están moi cansos e a pesar de reconhecer as mans yankees tras gran parte dos seus males, a paciencia do estómago ten un límite por firmes que sexan os principios. O goberno bolivariano precisa dar un golpe de man e comezar a corrixir serias disfuncións que achandan o caminho á oposición, non basta con xestionar uns recursos cada vez máis escasos, senón que é hora de crear tecido produtivo e reverter en profundidade as dinámicas capitalistas que lexitiman e apoian ó poder oligárquico en Venezuela. Chávez levou a cabo unha revolución necesaria no país, pero hoxe é tempo dunha nova revolución de base en Venezuela. No peor escenario, a oposición aguantará o pulso o necesario para xerar un grao de violencia suficiente para que as FANB ou un goberno estranxeiro tome partido na crise política aberta. Calquera escenario de derrocamento do poder popular en Venezuela parece hoxe inevitablemente destinado a recuperar o golpe de temón da dereita no país. Non debemos esperar da oposición venezolana o sentido de estado que tivo Hugo Chávez cando vendo fracasado o seu golpe fixo un chamamento aos mandos militares leais e á poboación para deponher as armas e entregarse. A amálgama política que é hoxe a oposición do país tan só ten un nexo en común, o seu odio visceral ao chavismo e a súa adscrición de clase. Os mortos dun conflito bélico con toda probabilidade non recaerán de forma maioritaria nas acomodadas urbanizacións caraquenhas, senón nos cerros, alá onde o diñeiro pode comprar a novos sicarios que pouco ou nada saben da política nacional.

Venezuela é un escollo demasiado incómodo para os Estados Unidos e para o proxecto económico neoliberal, un desafío resistente e testarudo que non pode seguir servindo como exemplo ante os cambios inminentes que se avecinhan a nivel global. A dereita internacional comprendeu inmediatamente o significado do golpe de estado que se produciu hoxe, as súas filas souberon actuar ao unísono, mentres na esquerda progresista de medio mundo e os seus líderes continúan asumindo como lexítimo que calquera gobernante que desagrade ó Tío Sam poida ser derrocado a condición de que os avións non cheguen a bombardear unha vez máis La Moneda.

Vacilar ante a imposición do relato da dereita, supón hoxe o maior suicidio político da esquerda. Non estamos a discutir as debilidades ou as fortalezas do goberno de Nicolás Maduro, nin comparando o actual período político de Venezuela cá era Chávez, o que agora toca é ponherse ó lado da democracia e do pobo venezolano quen xa expresou a súa vontade nas urnas en innumerables ocasións. Resulta indecente entrecolher a inxerencia estadounidense ante todo o que está a suceder cando o senador Marco Rubio anunciara o golpe con 24 horas de antelación, resulta insultante falar de diálogo nun conciso tuit cando o teu partido chegou a presentar á revolución bolivariana como unha revolución irmá… Pero que esperar dos mesmos medios que tacharon ao Euromaidán de revolución democrática ou dos políticos que tras abrazar aparentemente ao chavismo renegaron tres veces do mesmo premidos pola dereita durante o transcurso dunha comisión de investigación que nada tinha que ver con Venezuela.

Juan Guaidó autoproclamouse presidente de Venezuela na rúa, nun acto non demasiado multitudinario, para inmediatamente saír correndo á embaixada de Colombia, un país no que foron asasinados preto de 120 líderes sociais baixo o mandato de Iván Duque. Estados Unidos ameazou cunha intervención militar unilateral en Venezuela mentres acusa a Rusia de acumular inxerencias na política global. Israel continúa bombardeando Siria á vez que a administración Trump impón ó país novas sancións sen que ningún organismo internacional levante a voz por iso. Miles de migrantes cruzan as fronteiras fuxindo da miseria sen que unha soa potencia mundial diga que a situación é insustentable…. Benvidos á política tras a caída do muro, benvidos ao inminente inicio do fin da pax romana do capitalismo.