SATURDAY 20 APRIL 2019

Os escritores que teimaban en comer

Iria Bouzas

Algo está a pasar no mundo galego das palabras. As cousas están a moverse inda que as veces, ese movemento queda un tanto soterrado fronte á inxente cantidade de novas que temos sobre a política patria.

Acho que hai una xeración de novos columnistas galegos que están a facer opinión, e en moitos casos tamén información, de un xeito totalmente diferente ás correntes maioritarias de xornalistas que semella que as veces, só lles dan usos ós teclados para falar unha e outra vez dos mesmos monotemas referidos a política e políticos.

Ilustración de Javier F. Ferrero

Hai disgregados polos medios do país, e tamén polos medios españois, uns cantos seres botados para adiante que adican as súas columnas a falar de cousas diferentes. Tocan diferentes temas da vida cotiá pero que por ser máis ordinarios non son por iso menos importantes.

Algúns destes articulistas están agachados en medios máis pequeniños e outros, son xa parte de medios máis coñecidos, pero todos teñen algo en común, alén de seren galegos, están a innovar facendo o mundo do artigo xornalístico algo ben distinto do que tiñamos ata o de agora.

Unha xeración nova de persoas que teñen algo que contar pero que o fan con ideas de seu, sen repetir as consignas pesadas e aburridas nas que ultimamente estase a converter o xornalismo español.

Non vos vou nomear un por un estimados compañeiros, porque non quero esquecer a ninguén e non teño nin corpo nin idade para facer archienemigos no mundo das letras por mor de esvarar ó parvo pola miña memoria de señora entrada en anos. Comprendede que iso sería meterme de balde nun carallal de moito coidado, tendo en conta, ademais, que xa teño o carné de baile cheo de archienemigos despois de ter pasado un tempo metida en choios destes da política.

Gálica una xeración nova de escritores. Seica non tan nova pola produción literaria como polo tempo que levan publicando. Os lectores, temos cada pouco o lanzamento da obra dun autor novel que da que, de súpeto todo o mundo fala, e temos que facer un novo oco na balda de escritores favoritos.

Temos varios medios novos. Medios que inda que non son masivos son medios moi interesantes de descubrir. Lugares onde non hai políticos repartecartos metendo o fuciño, e nótase perfectamente esa ausencia de Papá Noeles das subvencións no nivel de crítica e de liberdade có que escreben os autores que neles publican.

En pouco tempo teremos un xornal en galego. Un xornal que nace da vontade de máis de 3.000 persoas que estiveron dispostos a crer na posibilidade de facer un xornalismo diferente. Darémoslle una calorosa benvida os que fai tempo que pensábamos que facía moitísima falta.

Algo estase a mover nas letras galegas, pero tamén algo está a faltar.

Os lectores, temos que facer un exercicio de responsabilidade persoal. Se queremos contidos en galego, temos que estar dispostos a pagar por eles.

Os autores teñen a teima de comer. Non moito e seica non moi ben, pero de cando en vez teñen que botarlle algo ó bandullo para seguir alimentando ó cerebro.

Ninguén que non estea baixo o efecto dos psicótropos, decide adicarse a isto das palabras con fin de facerse rico. Pero tan sequera, non pasar demasiadas penurias en nome da creatividade.

Se queremos cultura en galego, temos que pensar en inverter nela. Merquen libros en librerías (a ver se agora van a regalarlle cartos ó Señor Bezos pensando que é de Lugo), merquen revistas, merque xornais, subscríbanse ás páxinas que lles interesen…fagan o que poidan e ata onde poidan pero non deixen toda á responsabilidade nos autores que, por desgraza, as palabras inda non se comen.

Moitas veces dáme por pensar que estamos a por todo o peso da supervivencia da cultura escrita nos autores, e iso, ni é xusto nin é sostible.

Victoria Portas. Experta en Seguridade social. Comisión legal COESPE e Modepen
Javier F. Ferrero. Director de Contrainformación e Nueva Revolución. Codirector de Encontro


A protección social trata de axudar aos e as cidadáns a facer fronte a unha serie de riscos como a perda do posto de traballo, a viuvez ou da capacidade de gañar diñeiro por causas como a invalidez ou a vellez. O obxectivo é axudar á poboación para atenuar e poder facer fronte a estes riscos.

As normas que rexen os sistemas de protección social en España son iguais para todas as persoas, pero cando entramos a analizar como están protexidas as persoas fronte a situacións de desemprego, xubilación, exclusión social, invalidez, etc., atopamos que existen diferenzas na protección de homes e mulleres.

 

Prestación de Viuvez

Algunhas persoas defenden que precisamente quitar as pensións de viuvez animaría ás mulleres para traballar asalariadamente. Podería pensarse entón que actualmente hai paradas por gusto. Mellora en algo as precarias condicións laborais das mulleres, incrementa a contía media da pensión a recibir? Tense en conta todo un traballo de coidados realizados polas mulleres? Segundo o informe do Movemento pola Defensa das Pensións Públicas (Modepen) “FENDA DE XÉNERO: A POBREZA TEN CARA DE MULLER”, non.

Segundo se sublíña no texto, a viuvez reflicte de forma alarmante na fenda de xénero. Os homes perceptores dunha pensión de viuvez son un 3,8% pero un 99% de viúvos compatibiliza a pensión de viuvez co traballo, cuns ingresos por rendas de traballo ou ben coa pensión de xubilación. Mentres que as mulleres perceptoras de pensión de viuvez equivalen a un 92.37%, para o 90% delas é o seu único ingreso.

Ao 31 de decembro de 2017 as pensións de viuvez percibidas por mulleres son 2.183.658, onde o 63.62% teñen unha contía por baixo dos 650 €, contía á que chegan grazas aos complementos a mínimos.

 

Pensión a favor de familiares

O informe de Modepen indica que o 71.27% das beneficiarias da pensión a favor de familiares son mulleres, coidadoras que tiveron que renunciar á súa vida laboral para levar a cabo as tarefas de coidados dun familiar, polo que puido logo percibir unha pensión a favor de familiares que está vinculada ao feito de non percibir ningún tipo de ingreso.

Contías por baixo do limiar da pobreza con de prestacións que roldan os 200 € aos 485.10 €, e que teñen claramente un enorme carácter feminizado, saliéntase no informe.

Modepen denuncia que é urxente e lexítimo dotar de valor económico e de nome ao Traballo de Coidados. Por iso, ESIXE que a beneficiaria sen ingresos diferentes aos da Pensión a favor de familiares, teña dereito a percibir a pensión íntegra que correspondería ao familiar falecido.

 

Prestacións non contributivas

Pensar que a renuncia a unha vida digna, a unha carreira profesional, a unha independencia económica compénsase con pensións non contributivas, é pensar que as mulleres non traballaron e non achegaron ao Estado ningún tipo de beneficio.

Segundo o informe de Modepen, na actualidade as mulleres representan o 67.63% das pensións non contributivas, maioritariamente mulleres maiores de 70 anos e no medio rural, e por importes de 366.90 €, por baixo do limiar da pobreza.

Se pensar que unha pensión de 366,90 €/mes é compensar coidados, fillos e fillas, traballo doméstico e. principalmente. no réxime rural traballo no campo e gandería, está claro que este sistema require dun gran cambio interior e exterior.

Ditas pensións só demostran a precariedade na que viven miles de mulleres no noso país e a desprotección das mesmas por parte do Estado. Isto, segundo o texto do Movemento, é VIOLENCIA DE ESTADO.

Modepen solicita no seu informe a unificación, a igualdade e a equiparación das pensións mínimas, sen discriminación de réxime nin sexo. Nin viuveces, nin Clases Pasivas, nin SOVI, nin prestacións a favor de familiares, nin non contributivas, nin maiores de 65 anos, todas con subida lineal e igual aos 1084 €, como marca a Carta Social Europea.


Vitoria Portas Mariño (Pontevedra, 1976), experta en Relacións Laborais, compaxina o seu traballo de Asesoría Laboral e de Seguridade Social coas súas actuais funcións na Comisión Legal da Coordinadora Estatal pola Defensa do Sistema Público de Pensións (COESPE), como colaboradora da Federación de Sindicatos Mundial (FSM) e como membro do Movemento Galego en Defensa das Pensións ( MODEPEN).

 

 

 

A pobreza ten cara de muller: A violencia patriarcal na sociedade

No Sistema que compartimos, baseado nun capitalismo sostido polo consumo, as mulleres representan unha mercadoría máis. Esta sociedade patriarcal e machista visualiza ás mulleres como obxectos e non suxeitos, quítalle os dos seus dereitos, converténdoa en branco fácil de dominación e violencia por parte dos homes.

Hoxe en día, o gran elemento facilitador das violencias de xénero é a negación da súa existencia como práctica normalizada. A violencia de xénero é inherente á nosa organización social, por tanto, entendemos por violencia de xénero o sistema de dominación patriarcal que é base e xustificación de todas as expresións de violencia de xénero.

A violencia doméstica é o tipo de violencia de xénero máis coñecida e instalada no imaxinario social. É a que se desenvolve ao interior da parella e maniféstase en violencia física, psíquica ou emocional e sexual.

Para a desarticulación das violencias de xénero faise fundamental desprazar a nosa crítica desde a violencia en si cara á estruturación xeneralizada, xerárquica e discriminatoria da sociedade en que vivimos.

Segundo se indica no informe do Movemento pola Defensa das Pensións Públicas (Modepen) “FENDA DE XÉNERO: A POBREZA TEN CARA DE MULLER”, a reforma das pensións exacerba a desigualdade e a fenda de xénero, potenciando a violencia de xénero por estas razóns:

  • Porque non parte da desigual realidade.
  • Non integra unha análise feminista que sinale a existencia de roles sexistas, obvia que hai unha desigual repartición e xerarquización do mundo produtivo e o reprodutivo, e non atende ás diferenzas entre homes e mulleres dentro do mundo produtivo.
  • Parte da asentada concepción patriarcal do mundo e do traballo, entendendo a este exclusivamente como unha das súas formas: o emprego, e deixando fose toda outra serie de traballos, como son os coidados.
  • Porque é así unha lei de e para o “home branco rico”.
  • É unha lexislación androcéntrica, que toma ao home como modelo universal e reforza a ficción de igualdade, facendo crer que é indistinto falar de homes e mulleres, ocultando que unhas e outros non vivimos unha idéntica realidade.
  • Os particularismos son necesarios, é indispensable falar das condicións de vida das mulleres, e dentro destas habería que sinalar as diferenzas entre as da clase dominante, as novas, as inmigrantes, as que viven en fogares mono-marentais… ou as maiores e as do mundo rural.

Respecto a a Violencia de Xénero, o informe de Modepen fai constar que:

1/ Queremos unha vida sen violencias e vivir sen medo a ser asasinadas, violadas, explotadas, discriminadas, acosadas, perseguidas, etc. por pretender vivir como mulleres libres. Urxe erradicar estas violencias para poder elixir a vida que queremos vivir como persoas.

2/ Unha maior protección e máis eficiente ás vítimas- nenos e nenas, mulleres novas e maiores- por parte dos Concellos e das CCAA. A administración máis próxima á vida da cidadanía é o Concello. Por iso consideramos inapelable a súa implicación en dar amparo, apoio ás vítimas da violencia de xénero, polas súas situacións límites de angustia e vulnerabilidade, moitas Asociacións e ONG cumpren con estas persoas de maneira extraordinaria, de forma voluntaria e escasos recursos.

Os gobernos municipais e autonómicos deben cumprir cos programas que anuncian, dando resposta nos ámbitos psicolóxico, de seguridade e económico ás vítimas da violencia de xénero, cuxo número non deixa de aumentar.

O fin do patriarcado, e con él, a violencia de xénero, é un traballo en conxunto pola liberación de ambos os sexos, para que o xénero non sexa condicionante nin nos indique como ser sen poder elixir libremente.

É unha tarefa de concientización, de desnaturalizar prácticas e de construción doutras novas, de novas relacións máis humanas e igualitarias, equitativas sen ningún tipo de discriminación ou explotación. Necesitamos avanzar como sociedade, é imperativo acabar co patriarcado, e as propostas de Modepen son un primeiro paso para iso.


Outros artigos da serie “A pobreza ten cara de muller”:

A pobreza ten cara de muller: A desigualdade no mercado laboral

A pobreza ten cara de muller: As tarefas domésticas

A pobreza ten cara de muller: Servizo doméstico

A pobreza ten cara de muller: Impacto da fenda de xénero sobre a protección social

Victoria Portas. Experta en Seguridade social. Comisión legal COESPE e Modepen
Javier F. Ferrero. Director de Contrainformación e Nueva Revolución. Codirector de Encontro


A protección social trata de axudar a facer fronte a unha serie de riscos como a perda do posto de traballo ou da capacidade de gañar diñeiro por causas como a invalidez ou a vellez. O obxectivo desta protección é axudar á poboación para atenuar e poder facer fronte a estes riscos tentando que manteñan un nivel de vida digno.

A Seguridade Social é o principal sistema de protección social do Estado. A súa finalidade é garantir unhas prestacións sociais para facer fronte a determinadas continxencias que poden situar á persoa (e a quen dependa del/dela) en situación de necesidade. As normas que rexen os sistemas de protección social en España son iguais para todas as persoas, con todo cando entramos a analizar como están protexidas as persoas fronte a situacións de desemprego, xubilación, exclusión social, invalidez, etc.

Segundo se indica no informe do Movemento pola Defensa das Pensións Públicas (Modepen) “FENDA DE XÉNERO: A POBREZA TEN CARA DE MULLER”, no 2017 foron beneficiarias de prestacións por desemprego unhas 52 % mulleres, cunha contía media de prestación inferior nun 15 % á dos homes, e sempre por baixo dos 800€.

Tanto para os homes como para as mulleres, a calidade das prestacións deteriorouse ao longo do período de crise, pero no caso das mulleres o deterioro foi maior. O 41 % dos homes con prestacións son beneficiarios de prestacións contributivas (de maior contía que as asistenciais e con cotizacións á seguridade social), fronte ao 39 % das mulleres en 2017.

O informe de Modepen indica que a taxa media de cobertura fronte ao desemprego foi do 56,2 %. A diferenza entre a cobertura de homes e mulleres é de 10 puntos porcentuais, cunha menor protección das mulleres fronte ao desemprego, sendo, ademais, as maiores perceptoras de prestacións asistenciais (54 %).

O que determina o dereito a unha prestación contributiva ou a unha prestación asistencial é o salario que percibía o traballador mentres tiña emprego, que servirá para calcular a base reguladora da prestación. Como se desprende dos datos, a brecha salarial que soportan as mulleres lévana por por riba aos longo de toda a súa vida laboral con prestacións tamén precarizadas.

Tras a reforma da protección por desemprego, no ano 2012, a redución da contía da prestación en función das horas traballadas viuse reducida, dando lugar a contías dos subsidios que en moitos casos non cobre nin as necesidades mínimas. Segundo o texto de Modepen, un 68 % das mulleres soporta a parcialidad laboral e a parcialidad nas prestacións, levándoas á máxima precariedade.

Non só débese adecuar as xornadas completas á conciliación da vida laboral e familiar, senón que ademais é necesario que a contía dos subsidios non se vexa reducida debido á parcialidade do traballo

A pobreza ten cara de muller: Servizo doméstico

Victoria Portas. Experta en Seguridade social. Comisión legal COESPE e Modepen
Javier F. Ferrero. Director de Contrainformación e Nueva Revolución. Codirector de Encontro


O servizo doméstico é un colectivo formado principalmente por mulleres con baixos salarios, condicións de seguridade e saúde no traballo lamentables e total ausencia de protección social. Segundo datos do sindicato UGT, o seu salario medio é inferior en máis dun 40 % ao do conxunto de traballadores e o gasto medio por fogar no pago do salario e a seguridade social do persoal doméstico reduciuse un 30% entre os anos 2006 e 2016.

Á hora de xubilarse, as empregadas domésticas reciben a pensión máis baixa de todo o sistema da Seguridade Social: 520,54 euros mensuais, e o 65 % das persoas beneficiarias precisan complementos a mínimos.

O informe do Movemento pola Defensa das Pensións Públicas (Modepen) “FENDA DE XÉNERO: A POBREZA TEN CARA DE MULLER” destaca ao servizo doméstico como a gran discriminación do sistema. O colectivo está copado maioritariamente por mulleres e, aínda sendo traballadoras, non se lles recoñece iguais dereitos como o resto de traballadores teñen recoñecidos na Constitución Española e o Estatuto dos Traballadores.

Hai que equiparar o sistema especial de empregadas de fogar e o réxime xeral da Seguridade Social, “torpedeado” de forma continuada polo PP desde o 2012. Modepen sinala que en decembro do 2018, finalizaba o período transitorio establecido para a equiparación do devandito sistema, pero unha emenda do Grupo Parlamentario Popular nos PGE conseguíu unha moratoria ata o ano 2024.

Co fin de avanzar na equiparación de dereitos laborais e de seguridade social e proceder á ratificación do Convenio 189 da OIT sobre traballo decente para traballadoras domésticas, Modepen demanda a derrogación nos PGE da moratoria do PP (emenda 6777).

Coa aplicación inmediata do acordo 189 da OIT, as traballadoras do servizo doméstico non estarían discriminadas respecto ao resto de traballadores, poderían optar a prestacións que hoxe non poden acceder como o subsidio de desemprego, as súas lagoas de cotización cubriríanse ao salario mínimo os primeiros 48 meses e ao 50% o resto, do mesmo xeito que no réxime xeral e non a cero euros como sucede na actualidade. Con iso afloraría aproximadamente un 60% de emprego que hoxe non cotiza.

Segundo o escrito do Movemento, esta discriminación supón ata unha redución da pensión dun 30%.

No texto de Modepen indícase que a discriminación da muller do servizo doméstico como traballadora é ANTICONSTITUCIONAL e insta os profesionais laborais que demanden ante as magistraturas o amparo do Tribunal Constitucional como traballadoras asalariadas con plenos dereitos.

Para lograr que este colectivo sexa equiparable ao resto de traballadores e traballadoras deste país, é importante lograr a igualdade de dereitos do servizo doméstico na Seguridade Social e é necesario impulsar o dereito a unha prestación por desemprego, ademais de garantir a protección efectiva fronte a toda forma de acoso, abuso e violencia no traballo.

A pobreza ten cara de muller: As tarefas domésticas

Victoria Portas. Experta en Seguridade social. Comisión legal COESPE e Modepen
Javier F. Ferrero. Director de Contrainformación e Nueva Revolución. Codirector de Encontro


As mulleres que traballaron no emprego de fogar sufriron todas as discriminacións imaxinables en relación á cobertura da Seguridade Social, polo que o sistema de cálculo das pensións de xubilación en función dos anos e as bases é totalmente inxusto neste sector.

Condicións socio-estruturais que recaen sobre a muller fixeron que as responsabilidades das tarefas domésticas e de coidados apenas variasen co paso dos anos. Debido a esta maior dedicación, a muller sempre traballou e achegou valor ao Estado co coidado do fogar, o traballo no campo, (achega produtiva) e a aportación en fillos (achega reprodutiva). Pero todas estas actividades non remuneradas son as que as penalizan á súa chegada á vellez

En España aínda hai ao redor de dez millóns de mulleres cuxa ocupación consiste única e exclusivamente nos labores do fogar. Hai uns anos, o INE levou a cabo un estudo no que pretendía cifrar coa maior exactitude posible cal sería a achega das amas de casa españolas ao PIB nacional no caso de que o seu traballo fose remunerado. Os datos demostraron que ata un 27% do mesmo podería corresponder a esta actividade que, con todo, non é remunerada nin lle dá acceso a quen a practica á prestación de dereitos sociais.

Segundo indícase no informe do Movemento pola Defensa das Pensións Públicas (Modepen) “FENDA DE XÉNERO: A POBREZA TEN CARA DE MULLER”, o 92 % das mulleres ocúpase de media en Europa do coidado e educación dos seus fillos, porcentaxe que en España chega ao 95 %. En canto ás tarefas domésticas, o 79 % das mulleres na UE cociñan e/ou realizan tarefas do fogar a diario (un 84% en España), en comparación co 34% dos homes (un 42% en España).

Segundo o escrito de Modepen, o tempo que as mulleres teñen que dedicar a labores de coidados (nenos, anciáns, enfermos) e labores domésticos é un traballo non pago que lles resta oportunidades laborais. Ese factor social é o que determina o menor número de anos achegados e en menor contía, que leva ás mulleres á pobreza na vellez ou en épocas de dependencia e invalidez.

Unha das políticas sociais que axudarán a mellorar a calidade de vida na etapa da xubilación das mulleres sería o recoñecemento da economía de coidados como actividade indispensable para a sustentabilidade da sociedade do mesmo xeito que xa foi recoñecida por outros países.

O Estado ten que tomar a decisión de dar valor a esa economía de coidados. Algunha das solucións achégase no informe de Modepen, como que o estado achegase a cotización durante os anos que a muller dedique ao coidado dos fillos máis pequenos ou persoas dependentes. Deste xeito, outorgaríaselle un valor á devandita actividade equivalente á que se lle atribúe ao persoal sanitario (enfermeira, aux. de Clínica) polo coidado e atención aos enfermos e persoas dependentes e/ou anciáns en residencias e asilos.

Outras solucións que poden extraerse do escrito de Modepen é acurtar o limiar do período de carencia, recoñecer dentro do tempo mínimo esixido de cotización os anos dedicados ás tarefas de coidados, os denominados carecredits (exemplo: Francia, Alemaña, Finlandia, Suecia, Austria e Italia…) e earningsharing (Reino Unido, Países Baixos), supón que a parella comparte as contribucións e os ingresos, de maneira que a cotización que efectúe cada membro compútese ao 50%, para que cando chegue o momento de cobrar a pensión, considérese coma se tivesen dereitos individuais. Entendéndose así, que a división do traballo que houbese entre ambos, foi necesaria e merece o recoñecemento por igual, independentemente de que un se dedicase máis ás actividades produtivas e o outro máis ás domésticas.

Trátase de buscar fórmulas que recoñezan o valor achegado, non só desde o punto de vista laboral, senón tamén desde o servizo que se presta ao conxunto da sociedade desde o ámbito da familia.


Artigos da mesma serie:

A pobreza ten cara de muller: A desigualdade no mercado laboral

Este sitio web utiliza cookies para que usted tenga la mejor experiencia de usuario. Si continúa navegando está dando su consentimiento para la aceptación de las mencionadas cookies y la aceptación de nuestra política de cookies, pinche el enlace para mayor información.plugin cookies

ACEPTAR
Aviso de cookies