Victoria Portas. Experta en Seguridade social. Comisión legal COESPE e


As pensionistas por incapacidade permanente (IP), por enfermidade ou accidente e todas aquelas enfermas crónicas e/ou dexenerativas, con limitacións funcionais, físicas ou psicolóxicas, son abandonadas polo Sistema a súa sorte.

Nalgúns casos, a estes pensionistas recoñéceselle unha Incapacidade que, lonxe de ser suficiente para unha vida digna, lévaas a un empobrecimiento no momento de maior vulnerabilidade, e no peor dos casos, nin tan sequera se lles recoñéces dita Incapacidade aínda que se atopen invalidadas para poder desenvolver unha actividade profesional.

En xaneiro de 2019 o número de mulleres que perciben unha prestación de invalidez ascendeu a 344.677, correspondendo a un 36,13% do total de IP. Un 74,38% perciben unha contía inferior ao SMI.

Se a Incapacidade Permanente é unha prestación económica que trata de cubrir a perda de ingresos que sofre unha traballadora cando, por enfermidade ou accidente, ve reducida ou anulada a súa capacidade laboral, non se pode explicar que se perciba en contías de subsistencia xa que é o único ingreso destas mulleres con enfermidades crónicas ou dexenerativas e invalidantes.

As patoloxías crónicas ou dexenerativas e as derivadas de determinados accidentes, fan que as capacidades familiares, sociais e laborais vaian minguando a medida que a enfermidade progresa e/ou se sofren niveis de maior gravidade. A todo iso, súmanse as enfermidades asociadas a estas patoloxías ( comorbilidades) e as súas secuelas correspondentes non valoradas polo Instituto Nacional da Seguridade Social (INSS) ou polos Servizos de Valoración de Discapacidades ( EVI).

O informe do Movemento pola Defensa das Pensións Públicas (Modepen) “FENDA DE XÉNERO: A POBREZA TEN CARA DE MULLER” resume as enfermidades que, aínda que para os especialistas da Saúde son enfermidades crónicas potencialmente incapacitantes pero, non están recoñecidas no baremo de enfermidades e que sofren, principalmente, as mulleres:

  • Migraña. É unha enfermidade que ten como síntoma principal a dor de cabeza, pulsátil, unilateral, acompañado de náuseas ou vómitos, sensibilidade á luz ou os sons, usualmente moi intenso e incapacitante para quen o sofre. É unha afección moi frecuente, cuxo orixe é unha combinación de factores xenéticos con ambientais, que afecta a entre o 11 % e o 16 % da poboación xeral, sendo a incidencia moito máis alta nas mulleres.
  • Diabetes tipo 2. Trastorno metabólico que se caracteriza por hiperglucemia. Afecta a mulleres en idade avanzada.
  • Hemorroides. Producidas maioritariamente tras embarazos e partos.
  • Alerxias. Polo constante contacto con alérgenos como poles ou po dos labores do fogar.
  • Cancro de mama. Con 25 mil casos novos ao ano e unha prevalencia de 5 anos, cuxos tratamentos producen lesións e/ou enfermidades asociadas que non se valoran.
  • Varices. As varices sófrenas unha de cada cinco mulleres.
  • Celiaquía. Enfermidade que afecta ao 1% da poboación e sendo dúas veces máis frecuente en mulleres.
  • Enfermidades do aparello locomotor, máis frecuentes en mulleres que en homes, entre elas, a artrite reumatoide, inflamación das articulacións que produce dor, hinchazón e rixidez das mesmas, é tres veces máis común en mulleres que en homes.
  • A fibromialxia, que afecta máis as mulleres nunha proporción de entre 3 e 7 a 1, produce dor en músculos, articulacións, ligamentos e tendóns de forma xeneralizada.
  • A osteoporose, perda de calcio nos ósos, que afecta a 1 muller por cada catro homes.
  • Síndrome de Sjögren ( SS). Enfermidade inflamatoria, autoinmune, crónica, que se caracteriza por infiltración das glándulas exocrinas por linfocitos e células plasmáticas maioritariamente sufrida por mulleres asociada a outras enfermidades de carácter reumático.
  • Endometriosis, que afecta as mulleres durante a súa vida reprodutiva, é unha enfermidade inflamatoria, o que á súa vez ocasiona adherencias entre órganos.
  • Trastornos psicolóxicos, ansiedade, fobias e alteracións da conduta alimentaria, todo iso derivado da sobrecarga ou a tensión da muller ao longo das diferentes etapas da vida.

Todas elas, son enfermidades, que imposibilitan manterse no mercado laboral segundo o informe de Modepen, e dificultan conseguir un posto adaptado a esas limitacións. Así mesmo, requiren constantes revisións médicas, probas clínicas, tratamentos, hospitalización e/ou incapacidades temporais (baixas médicas) pola aparición de novas patoloxías, lesións, síntomas, empeoramento das xa existentes ou recaída. Isto leva á traballadora á perda constante de parte do seu salario polos seus problemas de saúde e a medio prazo a condena ao despedimento xa que o mercado laboral non protexe a @dicha traballadoras.

Doutra banda sofren o copago farmacéutico, co que estas mulleres ven incrementado enormemente os seus gastos en medicacións e produtos sanitarios que se quedaron fóra da cartilla da Seguridade Social, debido ao RD 16/2012.

A discriminación de trato hai que sinalalo en función da CCAA pois segundo na que se viva será un agravante xa que non todos os centros sanitarios contan cun acceso equitativo e integral en todos os casos. Isto tradúcese en problemáticas tales como non poder acceder a unidades de referencia especializadas, terapias, tratamentos, medicamentos, etc.

Para iso é necesario a actualización de baremos e clasificacións de determinadas enfermidades e lesións que, segundo as recentes investigacións, teñen un claro compoñente crónico e/ou irreversible. Onde o informe de síntese, apóiese en feitos obxectivos e probados (diagnósticos, probas, tratamentos, efectos adversos…), e onde a “dor” sexa baremable.

A formación de equipos multidisciplinares supoñerá un avance en dúas vertentes: dun lado, a atención integral das pacientes crónicas será unha realidade e con iso unha mellor atención e por outro, supoñerá un gran aforro para o propio Sistema de Sanidade e farmacéutico.

Non podemos permitir que un número tan elevado de poboación feminina véxase invalidada para desempeñar un traballo remunerado. Esta situación non soamente sófrena elas consentes senón tamén os menores baixo a súa tutela e familiares ao seu cargo.

Ante o abandono das institucións que as deixa nunha situación de exclusión social, esiximos a aprobación da Lei de Cronicidade.


Vitoria Portas Mariño (Pontevedra, 1976), experta en Relacións Laborais, compaxina o seu traballo de Asesoría Laboral e de Seguridade Social coas súas actuais funcións na Comisión Legal da Coordinadora Estatal pola Defensa do Sistema Público de Pensións (COESPE), como colaboradora da Federación de Sindicatos Mundial (FSM) e como membro do Movemento Galego en Defensa das Pensións ( MODEPEN).

 

 


A pobreza ten cara de muller: A desigualdade no mercado laboral

A pobreza ten cara de muller: As tarefas domésticas

A pobreza ten cara de muller: Servizo doméstico

A pobreza ten cara de muller: Impacto da fenda de xénero sobre a protección social

A pobreza ten cara de muller: A violencia patriarcal na sociedade

A pobreza ten cara de muller: Prestación de viuvez, pensión a favor de familiares e prestacións non contributivas