Victoria Portas. Experta en Seguridade social. Comisión legal COESPE e
Javier F. Ferrero. Director de Contrainformación e Nueva Revolución. Codirector de Encontro


As mulleres que traballaron no emprego de fogar sufriron todas as discriminacións imaxinables en relación á cobertura da Seguridade Social, polo que o sistema de cálculo das pensións de xubilación en función dos anos e as bases é totalmente inxusto neste sector.

Condicións socio-estruturais que recaen sobre a muller fixeron que as responsabilidades das tarefas domésticas e de coidados apenas variasen co paso dos anos. Debido a esta maior dedicación, a muller sempre traballou e achegou valor ao Estado co coidado do fogar, o traballo no campo, (achega produtiva) e a aportación en fillos (achega reprodutiva). Pero todas estas actividades non remuneradas son as que as penalizan á súa chegada á vellez

En España aínda hai ao redor de dez millóns de mulleres cuxa ocupación consiste única e exclusivamente nos labores do fogar. Hai uns anos, o INE levou a cabo un estudo no que pretendía cifrar coa maior exactitude posible cal sería a achega das amas de casa españolas ao PIB nacional no caso de que o seu traballo fose remunerado. Os datos demostraron que ata un 27% do mesmo podería corresponder a esta actividade que, con todo, non é remunerada nin lle dá acceso a quen a practica á prestación de dereitos sociais.

Segundo indícase no informe do Movemento pola Defensa das Pensións Públicas (Modepen) “FENDA DE XÉNERO: A POBREZA TEN CARA DE MULLER”, o 92 % das mulleres ocúpase de media en Europa do coidado e educación dos seus fillos, porcentaxe que en España chega ao 95 %. En canto ás tarefas domésticas, o 79 % das mulleres na UE cociñan e/ou realizan tarefas do fogar a diario (un 84% en España), en comparación co 34% dos homes (un 42% en España).

Segundo o escrito de Modepen, o tempo que as mulleres teñen que dedicar a labores de coidados (nenos, anciáns, enfermos) e labores domésticos é un traballo non pago que lles resta oportunidades laborais. Ese factor social é o que determina o menor número de anos achegados e en menor contía, que leva ás mulleres á pobreza na vellez ou en épocas de dependencia e invalidez.

Unha das políticas sociais que axudarán a mellorar a calidade de vida na etapa da xubilación das mulleres sería o recoñecemento da economía de coidados como actividade indispensable para a sustentabilidade da sociedade do mesmo xeito que xa foi recoñecida por outros países.

O Estado ten que tomar a decisión de dar valor a esa economía de coidados. Algunha das solucións achégase no informe de Modepen, como que o estado achegase a cotización durante os anos que a muller dedique ao coidado dos fillos máis pequenos ou persoas dependentes. Deste xeito, outorgaríaselle un valor á devandita actividade equivalente á que se lle atribúe ao persoal sanitario (enfermeira, aux. de Clínica) polo coidado e atención aos enfermos e persoas dependentes e/ou anciáns en residencias e asilos.

Outras solucións que poden extraerse do escrito de Modepen é acurtar o limiar do período de carencia, recoñecer dentro do tempo mínimo esixido de cotización os anos dedicados ás tarefas de coidados, os denominados carecredits (exemplo: Francia, Alemaña, Finlandia, Suecia, Austria e Italia…) e earningsharing (Reino Unido, Países Baixos), supón que a parella comparte as contribucións e os ingresos, de maneira que a cotización que efectúe cada membro compútese ao 50%, para que cando chegue o momento de cobrar a pensión, considérese coma se tivesen dereitos individuais. Entendéndose así, que a división do traballo que houbese entre ambos, foi necesaria e merece o recoñecemento por igual, independentemente de que un se dedicase máis ás actividades produtivas e o outro máis ás domésticas.

Trátase de buscar fórmulas que recoñezan o valor achegado, non só desde o punto de vista laboral, senón tamén desde o servizo que se presta ao conxunto da sociedade desde o ámbito da familia.


Artigos da mesma serie:

A pobreza ten cara de muller: A desigualdade no mercado laboral